Loader
Küfrün Karanlıklarından Vahyin Aydınlığına

Çeviri MAKALE

Çeviri MAKALE

Kitap ve Sünnet'i anlaması ve nasıl muamele edeceğini bilmesi açısından bu ilmin, öğrenciye öncelikli olarak gereken bir ilim olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Usulu'l Fıkıh hakkında da diğer ilim dalları gibi başlangıç, orta ve ileri düzeyde yazılmış eserler vardır. Fakat birçok kitabın ağır bir üslupla yazıldığının altını çizmek gerekir. Kitaplardaki zorluğun öğrenciyi geliştireceğinde şüphe yoktur. Fakat bu zorluğun bir yönü de, bu ilimden olmayan kavramların ve bilgilerin bu ilme dahil edilmiş ve gerekli bir hâle dönüşmüş olmasıdır.

Ehli Sünnet ve'l Cemaat akidesini öğrenmeye gayret eden birçok kimsenin isteği, Usulu'l Fıkh'ın içerisine kelam ilminin dahil edilmesi gibi kusurlardan arındırılıp açık ve belirgin hâle getirilmesidir. Fakat bana kalırsa bu kitaplar aslı üzerine kalmalı ve Ehli Sünnet mezhebine muhalif olan yerlerin üzerine de açıklamalar yapılmalıdır. Çünkü Ehli Sünnet'e muhalif olan bu yerler çıkarıldığı takdirde kitabın düzeni bozulmuş olacaktır. Böylece kitabın dil yapısı da eski âlimlerin metin kitaplarındaki metoduna göre yeniden şekillendirilmeye muhtaç hâle gelecektir. Bu da ayrı bir sorun doğuracaktır. Ehli Sünnet menhecine göre yazılmış Usulu'l Fıkıh eserleri olarak şunlardan bahsedebiliriz:

1. Meâlim Fî Usuli'l Fıkh: Müellifi Muhammed bin Huseyn bin Hasan el-Ceyzani'dir. Ehli Sünnet ve'l Cemaat'in menhecine göre yazılmış bir kitaptır.

2. Şeyh Muhammed Ali Âdem El-Esyubi'nin Manzumesi: Bu da Ehli Sünnet çizgisinde olan eserdir.

Bu kitapların izlemiş olduğu yol, güzel ve faydalıdır. Bunların dışında kalan kitaplar hocalarımızın eğitimini aldığı ve şu anki öğrencilerin de eğitimini alması gereken asıl olan kitaplardır. Bu kitaplar akide konusundaki hatalardan kusursuz değildir. Bu da ders veren hocaların ve kitapları basan kişilerin görevidir. Muhakkik kimselerin de bu gibi meselelerin üzerine açıklamalarda bulunması gerekir.

1. El-Varakat

Öğrencinin ilk başlaması gereken kitaplardan bir tanesi Ebu'l Meâli el-Cuveyni'nin dört ve beş sayfa tutarında olan El-Varakat metnidir. İlim talebesi Usulu'l Fıkıh eğitimini bu kitabı ezberleyip şerhini okuyarak yapmalıdır. Bu kitabın şerhlerinden bazıları;

• Celaleddin el-Mahalli,

• Muhammed bin Muhammed er-Ruayni'nin şerhleridir.

Bu şerhlerin haricinde sesli olarak bu kitabı şerh eden kayıtlar da dinlenilebilir. Böylece anlayamadığı yerleri şerh eden hoca ona çözümleyip, kolaylaştırabilir. Bu anlattığımız Usulu'l Fıkıh eğitiminin ilk basamağıdır. (Ebu Hanzala Hoca'mızın bu kitabın manzume şekline getirilmiş hâli olan Teshilu't Turukât fi Nazmi'l Varakat isimli eserine yapmış olduğu ve devam eden dersleri için Tevhid Dersleri web sitesi veya Tevhid Dersleri'nin Youtube kanalı ziyaret edilebilir. İlgili Linkler: 

https://www.youtube.com/playlist?list=PLrg38B2wu_AWAFGO08Aw822iYOlSuXQep 

http://www.tevhiddersleri.net/videolar/Usulul-Fikih/17 -Çeviren-)

2. Muhtasaru't Tahrir Fi Usuli'l Fıkh

Bu ilim dalındaki muhtasar eserlerden bir tanesi de Muhammed bin Neccar El-Fetuhi'nin Muhtasaru't Tahrir Fi Usuli'l Fıkh isimli eseridir. Kitap, Usulu'l Fıkıh'ta anlaşılması en zor eserlerdendir. Şeyh Abdullah bin Ğadyan'dan otuz yıl önce bu kitabı ders olarak aldığımı hatırlıyorum. Zorluğuna rağmen kitaba olan hakimiyetinde başarılıydı. Birçok öğrencinin istifade ettiği dersi de gayet güzeldi.

Muhtasaru't Tahrir kitabı, yine kendi müellifi tarafından yapılan el-Kevkebu'l Munir isimli şerhi de öğrenci için gerekli olan bir kitaptır. Orta seviyede olan bir öğrenci müellifin bu şerhini ve muhtasarını beraber okuyabilir. Böylece bu muhtasarı da müellifin anlatmak istediği çerçevede anlamış olur.

3. Ravdatu'n Nazır ve Cennetu'l Menazır

İbni Kudâme'ye ait bu kitap, el-Bulbul Fi Usuli'l Fıkh isimli eserin aslıdır.

4. El-Bulbul Fi Usuli'l Fıkh

Faydalı muhtasarlardan bir tanesi Ravdatu'n Nazır'ın (Muvaffakuddin İbni Kudâme'nin (ö. 620/1223) fıkıh usulüne dair eseri. -DİA-Çeviren) muhtasarı olan ve Necmeddin et-Tûfi'ye (Ebu'r Rebi' Necmüddin Süleyman bin Abdilkavi bin Abdilkerim bin Said et-Tûfi el-Hanbeli (ö. 716/1316) Hanbeli fakihi ve müfessir. -DİA-Çeviren-) ait olan el-Bulbul Fi Usuli'l Fıkh kitabıdır. Bu kitap da Usulu'l Fıkıh alanında anlaşılması zor ve temel bir kitaptır. Kitabı öncelikle bir hocanın açıklaması, ardından da öğrencinin bu açıklamalardan/şerhlerden ne anladığını ifade etmesi gerekir. Bu iki şey bir araya toplanırsa öğrenci oldukça büyük bir fayda elde etmiş olur.

5. El-Müsvedde Fi Usuli'l Fıkh

Bu eser Teymiyye ailesine aittir. Eserin meydana gelmesi ise şöyle olmuştur: Önce Şeyhu'l İslam'ın dedesi Mecduddin İbni Teymiyye, ardından oğlu Şihabuddin Abdulhâlim, onun ardından da oğlu Takiyyuddin Ebu'l Abbas (Şeyhu'l İslam İbni Teymiyye) yazmış ve hepsini bir araya getirerek el-Müsvedde Fi Usuli'l Fıkh ismi ile kitap hâline getirmiştir. Bu da, bu ilim dalındaki önemli bir kitaptır.

6. El-Mustasfâ

Bu da İmam Gazali'nin eseridir. Kitap kelamcıların metodu üzerine yazılsa da içerisinde faydalar barındırmaktadır.

7. Et-Tahrir Fi Usuli'l Fıkh

Kitabın tam ismi 'Et-Tahrir Fi Usuli'l Fıkhi El-Câmiu Beyne Istılaheyi'l Hanefiyyeti ve'ş Şafiiyye' şeklindedir. Eser, Kemaleddin ibni Hummam'a aittir. İsminden de anlaşılacağı üzere bu kitap Hanefi ve Şafii ıstılahlarını/terimlerini toplamıştır. Kitabın çok fazla şerhleri vardır.

8. Tenkihu'l Fusul Fi İlmi'l Usul

İmam Karrâfi'ye ait eserdir.

9. El-Muvafakât

Bu eser de İmam Şatıbi'ye aittir. Bu da talebe için gerekli, fakat bir hoca nezdinde ders alınmasını gerektiren zor bir kitaptır.

Kavaidu'l Fıkhiyye Kitapları

Kavaidu'l Fıkhiyye kitapları olarak tavsiye edeceğimiz eserler şunlardır:

• İbni Receb'in Kavaidu'l Fıkhiyye,

• Suyuti'nin el-Eşbah ve'n Nazâir,

• İbni Nuceym'in el-Eşbah ve'n Nazâir,

• İbni Lahham'ın el-Kavaid ve'l Fevâidu'l Usuliyye,

• Zencani'nin Tahricu'l Furu' ale'l Usul,

• El-Esnevi'nin Tahricu'l Furu' ale'l Usul isimli kitapları.

Bu alandaki kitaplar çok fazladır. Fakat biz bu kadarını söylemekle yetindik. Ayrıca bu saydıklarımız bu alanda derinleşmeye çalışan ve ileri seviye olan öğrenci için değildir. Onlar bu alandaki daha geniş kitapları okuyabilir.

Özcan YILDIRIM,

Tevhid Dergisi için Çevirmiştir. 

Bu Sayfayı Paylaş :